Geschiedenis AVRO-bridgedrives

Samuel LandauIn januari 1929 verschijnt uit de ether als een pasgeboren veulen het AVRO-programma 'Bridge-les' op de radio, een maand later gevolgd door 'Bridgepraatje'. De inhoud en de presentator zijn onbekend. Wel weten we dat er in 1928 in een AVRO radio-uitzending al een ‘Schaakpraatje’ werd gehouden en dat in februari 1935 de zeer goede schaker Samuel ‘Salo’ Landau een ‘Bridgepraatje’ op de radio presenteerde van 19:00 - 19:20 uur. Op zondagochtend 11.20 uur werd in juli 1927 op de radio een kwartier lang het programma ‘Bridge-spel’ gepresenteerd. Maar of hier het kaartspel wordt bedoeld of een muzikale 'brug', of het werk van de Engelsche componist Frank Bridge is niet helemaal duidelijk...

 

 

Landau liet zich begin jaren ‘30 overhalen door zijn schaakcollega Emanuel Lasker om ‘zijn professionele bezigheden van het schaakspel te verleggen naar het bridgespel’. Landau werd zelfs bridgeleraar in Londen. De grote schaker en ex-wereldkampioen Lasker verlegde zelf eind jaren ’20, tot groot verdriet van de schaakwereld,  zijn aandacht van het schaken naar het opkomende bridge met Landau als partner. Op Laskers initiatief vond in 1932 het eerste meerlandentoernooi uit de geschiedenis van het wedstrijdbridge plaats tussen Engeland, Nederland en Duitsland. Lasker en Landau keerden later weer tot het schaakspel terug, maar bleven actief als bridgers.

 

In 1935 schreef de AVRO in het krantenartikel ‘Bridge via den aether’:

 

Bridgejournalist, propagandist en internationaal topspeler Herman Filarski (1912-1982) zei over de radio-bridgedrives van de AVRO:  “Een essentieel onderdeel van deze organisatie was steeds het buitengebeuren; wat elders met deze kaarten geschiedde”.

 

De eerste AVRO-bridgedrive vond plaats in maart 1936 in Amsterdam. De AVRO wilde wel eens weten wat het resultaat van de bridgelessen op de radio was. In april 1936 vonden er nog twee AVRO-bridgedrives plaats in een dierentuin te Den Haag en in het Zuid-Hollandsch Koffiehuis te Breda. “Het was de bedoeling van de wedstrijd  om uit te maken ‘wie het beste biedt en speelt’, maar dat tweeledige doel is niet geheel tot zijn recht gekomen. Het gewonnen aantal punten heeft tenslotte goeddeels bepaald wie met de lauweren ging strijken”.

 

Het concours in Den Haag was ‘uitsluitend voor luistervinken van de AVRO uit Den Haag en omgeving’. “Zij kregen de gelegenheid om de wijze radiolessen van mr. Goudsmit voor de microfoon, toe te passen”. Er waren ‘aardige snuisterijen’ te verdienen voor de prijswinnaars. Voor de mannen was er een fraai klokje of een vier-kleuren potlood en voor de vrouwen was er een ‘zeer praktisch huishoudelijk voorwerp’.

 

In 1937 werd er een AVRO-bridgedrive in de Koffiekamer van de Harmonie te Leeuwarden (50 paar) gehouden. In 1938 was het aantal paren al verdubbeld. De prijzen bestonden uit een droogtrommeltje en een tin asbakje voor de mannen en voor de vrouwen was er een etui met zilveren lepeltjes en bonbonnières.

 

Ernst GoudsmitNederland werd verdeeld in zes bridgedistricten. Groningen, Friesland en Drenthe vormden het eerste district waar op verschillende plaatsen werd gespeeld. De provinciale kampioenen speelden in ‘districts-demi-finales’ en het slot werd een strijd tussen de districtskampioenen om de titel AVRO-Bridgekampioen. De drives stonden zoals altijd onder leiding van mr. Ernst Casimir Goudsmit.

 

In 1936 deden er landelijk 2400 deelnemers aan de AVRO-bridgedrives mee. In 1938 was dit aantal al meer dan verdubbeld tot 5000 deelnemers en een jaar later waren er al 5500 deelnemers. In 1939 werd er in 43 plaatsen gespeeld en in 1940 stonden er al 59 plaatsen op het schema. En passant sponsorde en mede-organiseerde de AVRO in november 1938 het kandidatentoernooi tussen de acht sterkste schakers ter wereld door wedstrijden te laten spelen in tien verschillende steden. De achterliggende gedachte was om de naamsbekendheid van de AVRO te vergroten en om nieuwe leden te werven.

 

Herman FilarskiBridge was aan de winnende hand en het liet zich niet finessen door die wrede oorlog die haar tijdelijk aan banden legde. Herman Filarski ging als gevangene in een Duitse strafkamp gewoon door met ontsnappen, bridgen en het geven van bridgelessen. Zijn ontelbare activiteiten in het bridge hebben in hoge mate bijgedragen aan de enorme groei van de Bond.

 

In Friesland werden er in de periode 1937-1963 (met uitzondering van de oorlogsjaren) vele AVRO-bridgedrives georganiseerd in Leeuwarden, Heerenveen, Oosterwolde, Akkrum en Oldeboorn. Dit waren drukbezochte drives met meer dan honderd deelnemers per drive! In 1960 en in 1962 deden er resp. 140 en 120 deelnemers mee in Hotel Goerres te Oldeboorn. Het echtpaar Klaas Postma speelde in 1960 op een zondagmiddag in Huize Maas te Groningen in de finale van District Noord, waar zij zich plaatsten voor de finale die ’s avonds in Hotel Hofman werd gehouden. Helaas wisten zij zich deze avond niet te plaatsen voor de landelijke finale in de AVRO-studio in Hilversum. Andere prijswinnaars uit Oldeboorn zijn het echtpaar Hemminga, het echtpaar Jaap Knol, het echtpaar Hylke Koldijk en het echtpaar Waling Piersma wiens namen we tegenkomen bij de AVRO bridgedrives in Friesland.

 

Opvallend is dat er in de periode 1935 - 1938 al negen bridgedrives werden georganiseerd in de Schouwburg van Heerenveen naar een initiatief van Dhr. Egon Vernimmen (directeur van de Schouwburg en eigenaar van Hotel Vernimmen). Het is niet duidelijk of deze drives onderdeel waren van de AVRO-bridgedrives of ‘wilde drives’ waren. Het laatste lijkt het geval. De prijzen bestonden uit luxe voorwerpen. De prijswinnende heren S. Dijk en D. de Vries uit Akkrum speelden mee in 1936 en gingen met hun wagen volgeladen terug naar huis. Tien jaar voor de bridgeclub in Akkrum zou worden opgericht…

 

De AVRO stopte begin 1964 met het organiseren van de bridgedrives en met ‘Bridgepraatje’ op de radio. De propaganda-commissie van de NBB riep in september 1964 ter vervanging een gelijkwaardig evenement in het leven: La Grand Coupe du vin de France, gesponsord door een wijnleverancier. Het idee was om te spelen in meer dan vijftig plaatsen om het open kampioenschap van Nederland. Deze ambitieuze drive werd in 1964 gespeeld, maar in 1965 vervangen door een serie Open Howell parendrives van de NBB. Bij deze parendrives konden er voor het eerst Meesterpunten worden verdiend. De AVRO organiseerde overigens nog wel een groots opgezette bridgedrive in 1976:  De Internationale AVRO-radio-bridgedrive.

 

Op 1 oktober 1984, ‘na jaren geharrewar’ volgens Max Rebattu, startte de AVRO met een televisiecursus Bridge van 13 wekelijkse uitzendingen van 20 minuten, geprogrammeerd op het ‘ongelukkige en onmogelijke tijdstip van 15.30 uur’. De uitzending werd derhalve verschoven naar 17.15 uur, zodat ook de harde werkers mee konden doen. Herman Filarski heeft zich jarenlang ingezet voor een bridgecursus op tv. De cursus werd geschreven door Cees Sint en Ton Schipperheijn. Zij maakten het als moeilijk en elitair bekend staande kaartspel als sport toegankelijk. De AVRO baseerde op hún pionierswerk de televisiecursus bridge. Het aantal van 20.000 bondsleden in 1970 verdubbelde in tien jaar en ging het afgelopen decennium nogmaals over de kop naar 80.000 in 1991. Ruim 58.000 cursusboeken vonden hun weg naar de cursisten.

 

Uit een krantenartikel van 05-03-1985:
“In Friesland werden meer dan 1400 studiepakketten besteld en een 800-tal personen hebben (begeleid door bridge-leraren en hun assistenten) op een tiental plaatsen vele avonden de televisiebeelden opnieuw bekeken en aan de bridgetafel in groepsverband bestudeerd en in de praktijk getracht iets van het bridge meester te worden. De eerste confrontatie met medecursisten vond plaats in Irnsum (80 paar) en Oldeboorn (60 paar). Totaal 140 paar speelden in groepen van 14 paar allemaal dezelfde spellen, voorbereid door de cursus-samenstellers. In het gehele land namen zo’n 4000 personen aan dit over 20 plaatsen verdeelde slotevenement deel. In Friesland dus 280 personen”. 

 

Deelnemers uit Oldeboorn: Hennie Voolstra-Jolle van Kalsbeek en uit de jeugdgroep 11-17 jaar:  Marinus Dam-Sietse Akkerman, Heidi van Dijk-Jantien Huisman, Frans Goerres-Henk van Dijk.

 

Op vrijdag 4 oktober 1985 startte de AVRO met een tweede bridgecursus. 36 lessen die wekelijks werden uitgezonden in het begin van de vrijdagavond tussen 18.15 en 18.25 uur op Nederland 1. De cursus werd in 1987 herhaald en werd een ongekend succes. Er werd gerekend op 10.000 reacties, maar uiteindelijk reageerden 60.000 kijkers. De AVRO moest extra personeel inzetten om alle aanvragen voor een cursusboek te beantwoorden!

 

Tom Oudakker 20-02-1986:
“Normaal gesproken kende het Friese district een toename van honderd leden per jaar. In het laatste anderhalf jaar zijn dat er ongeveer 800. We springen ineens van een totaal van 2200 naar 3000 leden. Dat heeft alles te maken met de onlangs op de televisie vertoonde bridgecursus van de AVRO. Wij hebben bij de start van deze vorm van bridgeonderwijs als districtsbestuur besloten de cursisten uit Friesland op te vangen door het geven van bijlessen”.  

 

De begeleiding van de cursisten door clubs en gevorderde bridgers was een belangrijke factor voor het grote succes van de AVRO-televisiecursus. Joure neemt daarbij een opvallende plaats in door ook nog eens een groep van 40 jongeren (gerekruteerd dankzij drie samenwerkende plaatselijke mavo’s) de beginselen van het bridge bij te brengen.  

 

Jan Gelling:
“Een andere oorzaak van de populariteit van Bridge in de jaren ’80 is de lage drempel. Alle sociale niveaus zijn nu in het bridge vertegenwoordigd en {het verzet van kerk en religie tegen het duivelse prentenboek werd gestaakt-SW}. Tevens is er in ons land sprake van een toename van vrije tijd. Deze moet opgevuld worden. Bridge is daarvoor een uitstekend middel”.

 

 

 

Piet Postma:
“De cursus ‘Bridge van start tot finish’ van de AVRO door Cees Sint en Ton Schipperheijn zorgde voor een enorme propaganda. Alleen in het district Friesland kregen we er in twee jaar tijd duizend leden bij. De sterke kracht van de cursus was, dat het voor Jan en alleman te begrijpen was”.

 

 

 

 

In 1989 presenteerde de AVRO een 8-delige cursus speeltechniek op de televisie, getiteld: Van thuisbridger tot clubbridger. Dit werd uitgezonden van februari tot en met april. Het spelen van Sans- en troefcontracten, het uitkomen, het bijspelen in de derde hand, de juiste aanpak van de troefkleur of zijkleur kwamen o.a. aan bod. Deze praktijkcursus bleek wederom zo succesvol dat de AVRO beslool om een tweede tv-cursus te brengen. Deze 7-delige cursus was gericht op verbetering van de speeltechniek, bij veel bridgers het zwakke punt: Hoe wapen ik me tegen een slecht zitsel, hoe pak ik de troefkleur aan, neem ik een slag wel of niet, moet ik hoog of laag bijspelen, de veilige en de gevaarlijke hand, hoe bereik ik partner, moet ik troeftrekken of nog even wachten, hoe zet ik de tegenpartij op het verkeerde been (falsecarding) enz. Ook de hogere speeltechniek kwam aan orde. Deze tweede cursus speeltechniek liep van september tot en met november 1989.

 

Voor de Akkrumer versie en de vele verrichtingen van hun historische helden, lees hier:

http://www.nbbclubsites.nl/club/17035/pagina/456147